Collega’s,
Bestuurders van de VAV zitten vaak aan vergadertafels waar gepraat wordt over kwesties die ons – auteurs, vertalers, scenaristen en illustratoren – zeer aanbelangen. Meestal zijn wij de enigen die daar onbezoldigd, want als vrijwilliger, aanwezig zijn. Het is verbijsterend om telkens omringd te worden door zo veel besliste en beslissende mensen die allemaal een goed loon ontvangen om te palaveren over het boeken- en letterenbedrijf dat er niet zou zijn zonder auteurs, vertalers, scenaristen en illustratoren die zorgen voor het basisproduct. Zij realiseren zich zelden dat een auteur, indien hij of zij ziek wordt, of afgeschreven wordt door het pers- en reclamesysteem, geen inkomen meer heeft. Zij realiseren zich zelden dat een hardwerkende en gerenommeerde auteur of vertaler in dit land naar schatting een gemiddeld nettoloon heeft van zowat 1200 euro per maand. Zij vergaderen en beslissen. En zij lezen ’s avonds mooie boeken, want zij houden van literatuur.
Dit moest me van het hart. Daarom staat het voor het werkverslag van 2009 dat u hieronder vindt.
Na enige commotie konden we in november 2009 het overleg opstarten met de nieuwe minister van Cultuur, Joke Schauvliege, en haar kabinet. Op die eerste ontmoeting werd duidelijk dat de minister niet te vinden is voor een voortzetting van de onder haar voorganger ingevoerde eregeldregeling. Zonde, want hierdoor zal een aantal verdienstelijke oudere auteurs opnieuw armoe gaan lijden.
Anderzijds is de minister wel bereid om mee te werken aan structurele wijzigingen in het sociaal statuut van de kunstenaar. Daartoe wordt een werkgroep opgericht waar de auteursvereniging deel van zal uitmaken. Ook het leenrecht zal daar ter sprake komen.
De leenrechtkwestie is en blijft een hardnekkig zeer. De meeste collega’s zullen in het eerste semester van 2010 voor het eerst leenrechtcenten ontvangen. De uitgekeerde bedragen zullen bedroevend klein zijn.
Wanneer de auteursvereniging de discussie over het leenrecht aangaat, gaat iedereen er volmondig mee akkoord dat de lage en uitblijvende uitbetaling schandalig is, maar meteen ontstaat ook de discussie over wie dan wel moet betalen voor een billijk leenrechtbedrag. Moet de overheid het leenrecht subsidiëren? Moet de bibliotheekbezoeker mee betalen? Of gaan we het nog anders regelen, zoals in Frankrijk, waar het leenrecht bekostigd wordt door een inhouding op de aankoopreductie die bibliotheken ontvangen bij de aankoop van boeken. De auteursvereniging heeft nooit een standpunt ingenomen in deze kwestie. In de ministeriële werkgroep waarin we straks zullen zitten, zullen we kleur moeten bekennen. Dat standpunt zal een en-en-en-verhaal zijn. Laat de overheid een stukje subsidiëren, laten we eens kijken naar een inhouding op de aankoopreductie én laat ook de bibliotheekbezoeker een stukje mee betalen (bv. via een bibliotheeklidgeld). Met dien verstande dat mensen die in armoede leven gratis naar de bib moeten kunnen.
Op het meer dan geslaagde en druk bijgewoonde werkcongres (meer dan 100 aanwezigen!) dat de VAV op 22 december 2009 organiseerde, ging 90% van de aanwezige VAV-leden ermee akkoord dat ook de bibliotheekbezoeker zijn duit in het leenrechtzakje moet doen.
Op dat werkcongres hielden we ook een ledenbevraging over het leesbevorderingbeleid. Een groot gedeelte van de Vlaamse letterensubsidie gaat naar de leesbevorderingsopdracht van de Stichting Lezen, die daarbij een zeer uitgesproken visie hanteert. Ze focust sterk op literatuur met een hoge drempel. Uit erg veel reacties die we daarover ontvangen blijken veel van onze leden hiermee niet akkoord te gaan. Daarom legden we hen op ons congres de volgende vraag voor: moet de Vlaamse Auteursvereniging ervoor pleiten dat ook subsidiemiddelen worden ingezet voor leesbevordering via de opstap van meer populaire lectuur, zoals seriestrips, fantasy, misdaadromans enz.? 90% van de aanwezige VAV-leden antwoordde ‘ja’ op deze vraag. We weten dus waarmee we naar de onderhandelingstafel moeten.
Ik overloop tot slot de andere dossiers waarmee we in de loop van 2009 bezig zijn geweest:
- met de Vlaamse Uitgeversvereniging onderhandelden we over een modelcontract voor oorspronkelijk werk. De gesprekken hierover zitten in een eindfase. We zullen u hierover spoedig meer nieuws bezorgen. In 2010 staat het vertalerscontract op de agenda;
- de VAV werkt mee aan de oprichting van de nieuwe auteursrechtenmaatschappij ‘deAuteurs’. Bedoeling is dat deAuteurs een Nederlandstalige, door auteurs bestuurde rechtenmaatschappij wordt die uitsluitend zal werken voor auteurs. Het dossier ligt momenteel bij de minister van Economie en wij hopen dat het project operationeel zal zijn tegen 30 juni 2010. U hoort er nog over;
- sinds 2009 is VAV lid van de CEATL, de Europese vertalersvereniging, zodat ook op dat niveau de ledenbelangen verdedigd kunnen worden. Wat de vertalers betreft, komt er een Vlaamse Cultuurprijs voor vertalingen naar het Nederlands. Die was er tot nu toe niet;
- een groot succes hebben de VAV-infoloketten die maandelijks plaatsvinden en waar leden individueel terecht kunnen met vragen over contracten, fiscale kwesties e.d.m.;
- het Sociaal Noodfonds van VAV (gesponsord door Ruit, De Standaard Uitgeverij, Standaard Boekhandel, Davidsfonds, Janssen- Arts, Veen Bosch & Keuning) verstrekte in 2009 toelagen aan vijf leden in financiële nood en betaalde het lidgeld van twaalf leden;
- in december 2009 ging de nieuwe VAV-website online. Wij excuseren ons voor de kinderziektes. De site wordt in 2010 uitgebouwd tot een plek waar onze leden exclusieve informatie krijgen.
Het moge duidelijk zijn dat VAV in 2009 niet heeft stilgezeten.
De financiële toekomst van de vereniging baart ons echter zorgen. De subsidie van het Vlaams Fonds voor de Letteren en de steun van SACD-Scam en SABAM volstaan niet om onze werking op termijn te garanderen. Zonder de bijdragen van onze leden zingen we 2010 niet uit. Bij dezen nodigen wij u graag uit de meer dan 500 auteurs die u als lid van de VAV voorgingen te vervoegen en de slagkracht van onze vereniging te versterken. Het lidgeld bedraagt onveranderd 60 euro, ereleden betalen 165 euro.
Namens de VAV-ploeg, en met dank voor het vertrouwen,
Erik Vlaminck,
Voorzitter
